Saturday, September 08, 2007

Στον μαρκήσιο.

Στο μαρκήσιο Βονιφάτιο Μομφερατικό, γνωστό στρατηγό της άλωσης της Κων/πόλεως παραχωρήθηκε ήδη από το Σεπτέμβριο 1204 το ιδρυθέν τότε Φραγκικό βασίλειο της Θεσσαλονίκης, το οποίο περιελάμβανε και την χώρα των Αθηνών. Έτσι οδηγήθηκε ο Βονιφάτιος προς κατάκτηση των περιοχών του. Η Αθήνα μετά της Ακροπόλεως καταλήφθηκαν αμαχητί. Η πόλη είχε παραμεληθεί τελείως υπό των Βυζαντινών από αρκετών δε ετών στερούταν διοικητικής κεφαλής.

Η «θρυλούμενη και χρυσή πόλη Αθήνα η «πάλαι μεν μήτηρ σοφίας παντοδαπής και πάσης καθηγεμών αρετής» στις παραμονής της Δ΄ Σταυροφορίας καταπιεσμένη από τους φόρους και την απληστία των αρχόντων και λησμονημένη από τους ανθρώπους, είχε χάσει σύμφωνα με την μαρτυρία του Μιχαήλ Χωνιάτη, την παλαιά της δόξα και είχε μεταβληθεί σε μικρό και «αοίκητο χωριό» που την τύχη της ακολούθησε και το «ένδοξο επίνειό της».

Η ένδοξη αυτή πόλη είχε από χρόνια εγκαταληφθεί αφού οι Βυζαντινοί ήταν απασχολημένοι με τις διενέξεις, την προβολή και την καλοπέρασή τους. Την εποχή εκείνη η Ελλάδα υπέφερε από τρεις χρονίζουσες πηγές: τους τοπικούς άρχοντες-τυράννους, τους φοροεισπράκτορες και τους πειρατές γιατί ήταν πεσμένη η δύναμη του πολεμικού ναυτικού για να τους αποτρέψει. Αφού τότε «οι Βυζαντινοί απεχθάνοντο τη θάλασσα και προτιμούσαν να ενοικιάζουν στόλους με αντάλλαγμα εμπορικά προνόμια» (Peter Lock, «Οι Φράγκοι του Αιγαίου»).

Το 1204 ο Λέων Σγουρός γενόμενος κύριος της Κορίνθου καταπλέει στον Πειραιά και πολιορκεί την Αθήνα σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει ανεξάρτητη ηγεμονία στην Ελλάδα. Ο μητροπολίτης της Αθήνας Μιχαήλ Χωνιάτης έδειξε επιφυλακτικότητα για τις προθέσεις του Λέοντος και οργάνωσε την άμυνα στην Ακρόπολη με αποτέλεσμα την πλήρη αποδυνάμωση για οποιαδήποτε προσπάθεια εναντίον των Φράγκων. Έτσι οι Αθηναίοι όταν στα τέλη του ίδιου χρόνου, νέοι εχθροί, οι Φράγκοι πολιορκούν την πόλη τους είναι τελείως εξαντλημένοι και δεν πρόβαλαν καμία αντίσταση. Πολλοί μάλιστα από τους κατοίκους, βλέποντας ότι κάθε προσπάθεια είναι μάταιη εγκαταλείπουν την Αθήνα μαζί με τον μητροπολίτη Μιχαήλ Χωνιάτη. Οι Φράγκοι χωρίς να δώσουν μάχη, κυριεύουν την πόλη και εγκαθίστανται εκεί. Είναι ουσιαστικά η πρώτη υποδούλωση της Αθήνας μετά από αιώνες ελεύθερης ζωής. Η ιστορία της Αθήνας και του Πειραιά στα 250 χρόνια που τις κατέχουν διάφοροι επιδρομείς από τη Δύση, Γάλλοι, Καταλανοί, Φλωρεντίνοι και Ενετοί, μόνο καταστροφές και λεηλασίες έχουν να παρουσιάσουν. Όταν ο Βονιφάτιος έφθασε στην Αθήνα, ο Μιχαήλ Χωνιάτης (Ακομινάτος) παρέδωσε την πόλη γιατί θεώρησε άσκοπη την αντίστασή του.

Ούτε η εύκολη κατάκτηση, αλλά ούτε και η αρχαία αίγλη της Αθήνας εμπόδισε τους Σταυροφόρους να επιδοθούν σε καταστροφές. Λεηλάτησαν την Ακρόπολη, σύλησαν ναούς και έλιωσαν πολύτιμα εκκλησιαστικά σκεύη σε χοάνες. Θύμα της γενικής καταστροφής ήταν και η πλούσια βιβλιοθήκη του Χωνιάτη.

Κι όπως γράφει ο W. Miller: «Εξωτερικά αυτός που επισκεπτόταν την Αθήνα, αυτές τις ημέρες (την εποχή της Φραγκοκρατίας) έμενε κατάπληκτος απ’ τη φανερή αντίθεση μεταξύ των λαμπρών μνημείων της κλασσικής εποχής και του ρυπαρού περιβάλλοντος της καινούργιας πόλης. Τα τείχη ήταν γκρεμισμένα, τα σπίτια των μεταναστών είχαν ανασκαφεί, τα οικόπεδά τους είχαν οργωθεί και οι δρόμοι, απ’ όπου άλλοτε περνούσαν οι σοφοί της αρχαιότητας, τώρα ήταν έρημοι»

No comments: